Çocuklarda Diş Travması: Diş Kırılırsa ya da Yerinden Çıkarsa Ne Yapmalıyız?

Parkta oynarken düşmek, bisikletten devrilmek veya spor sırasında çarpışmak… Çocuklukta yaşanan kazalar bazen dişleri de etkileyebilir. Böyle bir durumda doğru ilk yardım, dişin korunma şansını artırabilir. Özellikle diş tamamen yerinden çıktığında, süt dişi ile daimi diş için yapılması gerekenler farklıdır.

İlk olarak çocuğun genel durumunu kontrol edin

Önce çocuğunuzu sakinleştirin ve yaralanmayı değerlendirin. Bilinç kaybı, tekrarlayan kusma, nefes almada güçlük veya durdurulamayan kanama varsa öncelik acil tıbbi değerlendirmedir.

Ağız içindeki kanayan bölgeye temiz bir gazlı bezle hafif basınç uygulayabilir, şişliği azaltmak için yüzün dışından bir beze sarılmış soğuk kompres kullanabilirsiniz.

Diş kırıldıysa ne yapmalısınız?

Kırılan parçayı bulabiliyorsanız alın ve süt veya serum fizyolojik içeren temiz, kapaklı bir kapta diş hekimine götürün. Parçanın uygun olduğu durumlarda yeniden dişe yapıştırılması mümkün olabilir.

Kırık küçük görünse bile dişin iç dokuları ve kökü etkilenmiş olabilir. Ağrı olmaması, yaralanmanın önemsiz olduğu anlamına gelmez. Travma vakaları vakit kaybetmeden değerlendirme gerektirir.

Süt dişi tamamen yerinden çıktıysa

Yerinden çıkan süt dişini tekrar yerine yerleştirmeyin. Bu işlem, altında gelişmekte olan daimi dişe zarar verebilir. Kanayan bölgeye temiz gazlı bezle hafif basınç uygulayın ve çocuğunuzu çocuk diş hekimine götürün.

Diş bulunamıyorsa mutlaka hekime bildirin. Diş tamamen çıkmış olmak yerine diş etinin içine gömülmüş olabilir; muayene ve gerektiğinde görüntülemeyle ayrım yapılır.

Daimi diş tamamen yerinden çıktıysa

Bu durumda hızlı davranmak önemlidir:

  1. Dişi bulun ve yalnızca ağızda görünen beyaz kısmından tutun. Kök yüzeyine dokunmayın.
  2. Kirliyse süt veya serum fizyolojik ile nazikçe, kısa süre durulayın. Ovalamayın, fırçalamayın ve dezenfektan kullanmayın.
  3. Dişin daimi olduğundan eminseniz, çocuk uyanık ve iş birliğine uygunsa dişi nazikçe yuvasına yerleştirebilirsiniz. Zorlamayın. Ardından temiz bir gazlı bezi hafifçe ısırtarak dişin yerinde kalmasını sağlayın.
  4. Yerleştiremiyorsanız dişi süt içeren temiz, kapaklı bir kaba koyun ve hemen diş hekimine gidin. Süt yoksa serum fizyolojik kullanılabilir. Dişi kuru bırakmayın, peçeteye sarmayın; küçük çocuklarda yutma veya soluk borusuna kaçma riski nedeniyle ağız içinde taşımayın.
  5. Dişin süt dişi mi daimi diş mi olduğundan emin değilseniz veya dişi yerine yerleştirme konusunda kendinizi rahat hissetmiyorsanız, yerleştirmeye çalışmayın. Dişi süt içeren temiz, kapaklı bir kapta taşıyarak acilen çocuk diş hekimine başvurun. Diş dışarıda uzun süre kalmış olsa bile “artık kurtarılamaz” diye düşünerek başvurudan vazgeçmeyin.

Diş sallanıyor veya yer değiştirmiş görünüyorsa

Dişi çekiştirmeyin ve kendi başınıza düzeltmeye çalışmayın. Çocuğun o bölgeyle ısırmasını önleyerek en kısa sürede diş hekimine başvurun. Tedavi, dişin türüne ve yaralanmanın şekline göre planlanır.

İlk müdahaleden sonra kontrolleri aksatmayın

Travmanın etkileri her zaman hemen ortaya çıkmaz. Sonradan gelişen ağrı, şişlik, diş etinde sivilce benzeri oluşum veya dişte renk değişikliği hekime bildirilmelidir. Dişte renk değişikliği görülmesi tek başına çekim gerektiği anlamına gelmez; karar muayene ve takip bulgularıyla verilir.

Doğru ilk yardım ve zamanında başvuru önemlidir; düzenli kontroller de dişin uzun vadeli sağlığının korunmasına yardımcı olur.